16 ay zaman müddətində Nazım Hikmət’in bədəninə su dəymədi.

Şairin Moskvada yaşayarkən övladlığa götürdüyü Fərəcov,

“Zindanda suyla edilən əziyyətlərdən sonra,Nazim Hikmət`in sudan nifrət etdiyini dedi.Bir gün belə onun yuyunduğunu görmədim”.

Çingiz Fərəcov,Azərbaycanın Fizuli şəhərində yetimxanaya uşaq yaşlarından buraxıldı.10 yaşına gələnə kimi o da digər uşaqlar kimi çətin şərtlər altında həyatını keçirərkən,bir gün müəllimi əlinə bir şeir verib; “bunu əzbərlə,hər gün imtahan götürəcəm” dedi.

Bu şeir kiçik Çingizin həyatının dəyişim nöqtəsi oldu.O günə kimi nə Nazım Hikməti,nə də Türkiyəni eşidən Çingiz,1952-ci ilin yanvarında Nazım Hikmət`in qarşısına çıxıb bu şeiri oxuyur  və Nazım onu övladlığa götürür.O gündən etibarən  də həyatı dəyişir Çingizin.Çingiz Fərəcov,hal hazırda 61yaşındadır və Azərbaycanda yaşayır.

Çingiz Fərəcov,Nazim Hikmət`lə tanış olmasın belə açıqlayır;

1952ci ildə,10yaşında olarkən Azərbaycanın Fizuli şəhərində yetimxanada yaşayırdım.Sovet  Hökumətinə bağlı yetimxanalardan 100uşaqı Moskvaya şeir deməyə aparacaqdılar və məni də bu siyahıya yazdılar.

Əvvəlcə Bakıya gəlib,bir konferans salonuna  toplaşdıq.Böyük bir kütlənin qarşısında Nazımın şerini çaşmadan oxudum və hərkəs məni alqışladı.Daha sonar formalar tikildi və 3günlük Qatar yolundan sonra Moskvaya çatdıq.Üstümüzdə rəhbər olaraq Dilarə Salmanova adlı bir xanım vardı.

Mənə,sabah “Yazrlar Birliyinə gedəcəyik və orda bir çox yazarla tanış olacaqsız dedi”.

“Hətta Stalində orda olacaq”.Stalini görmək,bizim üçün xəyal belə edəbilməyəcəyimiz bir şey idi.

Növbə ilə o dövrün şairlərinə aid olan şeirlər oxundu.Mən ən sonuncu oxudum və şeiri oxumam çox bəyənildi,alqışlandı.

Şeirin bir neçə mətni beləydi:

Mən səndən əvvəl dünyadan köçmək istəyirəm

Mən öləndə məni yumasınlar,məni bastırmasınlar.

Məni yandırıb,bir şüşəyə tökərsiz

Məndən  sonar  sən gəlirsən,səni də bastırmasınlar

Səni də yandırıb,mən olan şüşəyə töksünlər.

Biz həyatda qovuşa bilmədik,heç olmasa küllərimiz qovuşsun.

Ön sıradan uzun boylu,qıvrım saçlı birisi mənə yaxınlaşdı.Məni bərk bərk qucaqlayıb,öpməyə başladı.

“Məni tanıyırsan mı?” dedi.

Tanımadığımı deyincə, “oxuduğun şeiri mən yazdım” dedi,haralı olduqumu soruşdu.Bu zaman Dilarə xanım  yanımıza gəldi.Mənim ruscam yaxşı deyildi.Yetimxanada yaşadğımı öyrənincə bir neçə dəfə məni qucaqladı.”Mənim də sənin yaşlarında bir Mehmetim var  ama çox uzaqlardadır” dedi.

Məni gəzməyə aparmaq üçün icazə aldı.Yanında bir xanım vardı.Galina Gregoryevna Kaleşninova`nı xanımı olaraq təqdim etdi.

O gün mənə Moskvanı gəzdirdilər.Ağ şalvar və köynək aldı mənə,bütün gün yeyib gəzdik.Nazım dayı , gəzdiyimiz zaman tez-tez ağlayırdı.Sonra axşam məni otelə buraxdılar.Səhəri gün biz Azərbaycana qayıtdıq.

Qısa bir zamandan sonra yetimxananı Şuşaya köçürtdülər.Bir gün müəlliməm Gümrü Kazımova,məni müdür olan İdris Məhərrəmov`un otağına apardı.Müdür mənə “Nazım Hikmət səni övladlıqa götürmək istəyir”,səni Moskvaya aparıb,oxudub böyüdəcək ,bundan sonra onun yanında qalacaqsan,qəbul edirsən mi” deyə soruşdu,fikirləşmədən qəbul etdim.Müəllimlərimlə bərabər Moskvaya gəldik,Qatar dayanacaqında bizi Nazım dayı və Galina xanım qarşıladı.

Evlərinə getdik,iki mərtəbəli çox gözəl bir ev idi.Bundan başqa 4mərtəbəli bir binada bir evi daha var idi Nazım Hikmət`in.Mənə qarşı çox mehriban münasibət göstərirdilər.Həyatım bir şeirlə dəyişməyə başlanmışdı.Artıq yeni məktəbə gedirdim,çoxlu yeni dostlarım var idi.Bir çox oyuncaqa və əşyaya sahib olmuşdum.Hər şey yuxu kimi görsənirdi.

Nazım Hikmət,suyla özünə edilən işkəncələrdən ötrü,suya nifrət edirdi.Bir gün belə onun yuyunduqunu görmədim.Bu səbəbdən Galina ilə tez tez dava edirdilər.Galina çox gözəl və mehriban qadın idi.Nazım dayını salat kəsintiləri ilə silib,təmizləyirdi.Galina həm də çox yaxşı həkim idi,hər zaman Nazım dayını müalicə edirdi.

Türkiyə yə sevgisi hər zaman Nazım Hikmət`I  ağladırdı.Bir gün Türkiyə yə qayıtmaq onun ən böyük xəyalı idi.

Rus dilini pis danışdıqım üçün adaptasiya problemi yaşayırdım,şəhərim üçün darıxırdım,geri qayıtmaq istəyimi söylədikdə məni hər zaman fikrimdən yayındırırdılar.

Bir gün axşam,Galina evə gədiyi zaman ona söyləməməm gərəkən bir şeyi söyləyincə Nazımla dava etdilər,səsə qonşular belə gəlmişdi.Nazım dayı,mən bir sillə vurdu,o gün geri qayıtmaq haqqında qəti qərarımı verdim.Qonşuların da köməyi ilə yük qatarı ilə 5gündən sonar Bakıya,ordan da Şuşaya çatdım.Amma Nazım Hikmət məni heç bir zaman unuda bilmədi,daim zəng edib,mənə hədiyyələr göndərirdi.Bu zaman müddətində də bir neçə dəfə Bakıda görüşdük.

Vəfat etdikdə cənazəsinə getdim,yoldaşı Münevver xanım və oğlu Mehmet də orda idi.Moskvada Novaya Devici məzarlqına dəfn etdilər.

Nazım Hikmət mənə “Ən böyük arzusunun,bir gün Türkiyəyə qayıtmaq olduğunu demişdi.Əyər o olmasa,məzarım orda olsun,o da mənə bəs edər” demişdi.