Yaxşı bir hekayə yazmaq üçün Kurt Vonnegut`dan 8 məsləhət

1.Sizi oxuyan birisi vaxtının ziyan olduğunu hissetməməlidir.
2.Oxuyucuya dəstəkləyəbiləcəyi baxımından ən az bir xarakter verin.
3.Xarakterlərdən hər birinin,bir fincan su belə olsa,istək duyduğu bir şey olmalıdır.
4.Hekayənin əvvəli,mümkün olduqca sonuna yaxın olmalıdır.
5.Sadist olun.Xarakteriniz nə qədər sevimli və nə qədər məsum olursa olsun,başına qorxunc şeylər gətirin ki,oxuyucu,onların necə bir insan olduğunu görəbilsin.
6.Yalnız,tək bir kişiyi xoşbəxt etmək üçün yazın.
7.Oxuyucuya mümkün olduğunca çox və mümkün olduğca tez bilgi verin.
8.Oxuyucu,nəyin,harda və necə olduğunu bütöv bir şəkildə dərketməli; o qədər ki,hamam böcəkləri,son səhifəni yeyib bitirsə belə,oxuyucu,hekayəni beynində tamamlayabilməlidir.

Yazı və Həyat üzərinə Jack Kerouac’dan məsləhətlər.

Deyilənə görə bu siyahi,Allen Ginsberg’in,ölümsüz şeiri olan “Howl”ı yazmazdan bir il əvvəl,Nort Beach-də qaldığı otelin divarında yazılıbmış.Ginsberg,adını Keroucdan aldiği  “Howl və diğər şeirlərin ithafinda Kerouacin təsiri etiraf etmişdir.

Charles Eamesin dediyi kimi: “Hərkəs özündən öncə gəlib,özünə təsir edən insanlari etiraf edəcək qədər səmimi olmalıdır”

1.Səhər yuxudan oyandıqda hər günü mühüm bir günmüş kimi düşünün.

2.Hər şeyə hazır ol və hər şeyi dinlə.

3.Həyatınla barışıq ol.

4.Evindən kənarda sərxoş olma.

5.Qaralama dəftərini və buna bənzər yazılarını yazdıqın dəftərlər sevinc səbəbin olsun.

6.Beyninin dərinliklərindəki sonsuzluq nə istəyirsə onu yaz.

7.Nə qədər bacarsan,o qədər dərin yaz.

8.Dəyər verərək və təəcüblənərək yaz.

9.Yazarkən diqqətli ol və dil dənizində üz.

10.Təcrübənin,dilin,bilginin böyüklüyündən utanma və qorxusuz ol.

11.Ümüdsüz,zalım və tənha xarakterləri övün.

12.Marağın mərkəzi,gözün içindəki gözdür.

13.Qəbul etmək,daima məğlub olmaqdır.

14.Dayandıqın zaman sözləri fikirləşmə,lakin rəsmi daha yaxşı canlandırmaqa çalış.

15.Yazarkən bütün dünya oxusun deyə yaz.

Henry Miller’in yazarkən əməl etdiyi 10 qayda.

1.Bir işi sonlandırmadan,digərinə başlama.

2.Başqa yeni bir kitaba başlama,köhnə yazılarına yeni bir şeylər əlavə etmə.

3.Sinirlərinə hakim olmaqa çalış.Etdiyin iş nə olursa olsun,sakit,gülərüz ol və ən əsası sözünü deməkdən çəkinmə.

4.Ruh halına görə deyil,plana əsasən işlə.Tam vaxtinda yuxudan qalx!

5.Bəlkə də yeni bir şeylər icad edə bilmirsən,lakin çalışmağa dəvam etməlisən.

6.İnsan olduğunu unutma! İstədiyin yerlərə get və isətdiyin qədər iç.

7.Hazırladığın plana əməl  etmək istəmirsənsə etmə,yarım buraxdığın işləri tamamla.

8.Yarış atı olma,həzz alaraq işlə.

9.Yazmaq istədiyin kitabları unutma,lakin yazdıqın kitabı fikirləş.

10.Yazmaqa üstünlük ver.Rəsm,musiqi,dostlar,film,bunların hamısı ikinci plan şeylərdi.

Hemingway’dən yazarlara 8 məsləhət

1.Qısa cümlələrlə yaz.Hər zaman qısa cümlələrlə başla.Enerjili bir dilin olsun.Pozitif ol,negatif olma.

2.İşlətdiyin dil,yaşadığın dövrə aid olmalıdır,yoxsa yazdıqların bir işə yaramaz.

3.Əla,böyük,möhtəşəm və.s kimi sözlərdən uzaq dur.

4.Həqiqətən  qabiliyyətli olan  və  söyləmək istədiyi  şeylər haqqinda  səmimiyyətlə  hiss  etdiklərini  yazan  heç kimsə  bu qaydalara  əməl edib,pis bir şey əldə etməz.

5.Bütün gün çalış,o qədər çalış ki,əlavə etməyi gözə alacağın tək şey,günlük qazetləri oxumaq olsun.Sonra bir şeylər  ye,tennis oyna,ya da bir şey etmə və növbəti gün yazmağa yenidən başla.

6.Yazarlar tək yazmaq məcburiyyətindədirlər.Yalnızca sonda,əsərləri bitincə özlərini göstərməlidirlər.Yalnızca o zaman,başqa vaxt deyil.

7.Bəzən yazmaq mənə çətin gəldiyində,ehtiyacım olan cəsaarəti tapmaq üçün öz kitablarımı oxuyuram və o zaman onları yazmanın da mənə hər zaman çətin,hətta imkansız göründüyünü xatırlayıram.

8.Bir yazar həqiqətən dəyərli bir yazardirsa,hansısa cümləni,başqa bir yazardan oğurlamaz.Onu kəşf edər

Haruki Murakami’nin yazma rejimi

"Yazmağa istəkli olduğum zaman saat 4-də qalxıram və 4-5 saat işləyirəm".

Günortadan sonra 10 km və ya min beş yüz (1500) metr üzürəm (Bəzən ikisini də edirəm),sonra bir az oxuyuram,bir az da müsiqi dinləyirəm.

Doqquzda yatıram və hər gün dəyişiklik etmədən bu rejimə sadiq qalıram.

Bu rejimə sadiq qalmaq,özü mühüm bir şeydi: çünkü bu hipnoz kimi bir şeydi.Özümü hipnoz edə bilmək üçün bu ardıcıllıqa sadiq qalıram.

Bukowski Qadınlardan Danışır

Şikayət etmə aparatı diyirəm mən onlara.

Kişi ağzıyla quş tutsa yenə də yarana bilmir qadınlara.

Bir də istəkləri heş bir zaman qurtarmır.

Bayıra çıxb maşınına minib,qaza basaraq hara olursa olsun getmək istirsən,yenə də bir şeylər istəyirlər səndən.

Adama icazə vermirlər danışmaqa.

Getmək istirsən,anlamırlar.

”Hara gedirsən?”deyirlər. - "Qaçıram Buralardan".

Mənim qadın düşməni olduqumu söyləyirlər,lakin elə birisi deyiləm.

Bunları söyləyənlər,kitabımı oxumayıb,haqqımda qərar verən insanlardı.

“Bukowski  qadın düşmaı bir donuzdur!” – Bu sözü eşidirlər lakin işin əsli nədir deyə düşünmürlər.

Doğrudur,bəzən qadınları tənqid etdiyim oldu,lakin kişiləri də tənqid edirəm.Hətta hammıdan çox özümü tənqid edirəm.

Birinin tənqidə layiq olduğunu düşünürəmsə,tənqid edirəm.Mənim üçün fərqi yoxdu bu kişi,qadın,uşaq,körpə kim olursa olsun.

Qadınlar çox həssasdır və bundan başqa ayrıseçkiliyə məruz qaldıqlarını düşünürlər.

Onların problemləri də elə bundadır.

Bəzi kişilər,qadınlarla münasibətdə bacarıqlıdırlar,

Mənsə heç bir zaman bunu bacarmadım.

Şekspir, əslində "mərhəmətsiz" bir iş adamıymış!

Uelsdəki Aberystwyth Universitetindən bir qrup alimin etdiyi araşdırmanın, Şekspirin, qıtlıq dövründə taxıl işindən pul qazanan "mərhəmətsiz" bir iş adamı olduğunu göstərir.

Alimlər, may ayında Uels Hay Ədəbiyyat Festivalında təqdim ediləcək dissertasiyalarında, Şekspirin, eyni zamanda taxıl taciri olduğunu, ətrafa borc pul verdiyini və vergidən yayındığını irəli sürdü.

Şekspirin sıxlıqla görməməzlikdən gəlinən iş anlayışı araşdırılmadan tam mənasıyla anlaşılamayacağını müdafiə edən, Aberystwyth'de Orta əsrlər və İntibah ədəbiyyatı dərsləri verən Jayne Archer və həmkarları Howard Tomas ilə Richard Marggraf Turley, ədəbiyyatçının Stratford-upon-Avon qəsəbəsindəki bu həyatının detallarını ortaya çıxarmaq üçün arxivləri araşdırdı.

Alimlər, dissertasiyalarında "Şekspir’in, 15 il müddətində qonşularına və yerli tacirlərə şişirdilmiş qiymətlərə sata bilmək üçün taxıl, səməni və arpa alaraq yığıb saxladığını, məhsullar üçün ona tam ödəniş edə bilməyəcək (və ya etməyəcək) kəslərin arxasına düşdüyünü, qazanclarını borc pul vermə işində istifadə etdiyini" yazdı.

Dissertasiyada, rəsmilərin, vergi qaçaqçılığı üzündən Şekspiri təqibə aldığı, 1598-ci ildə qıtlıq zamanı taxıl yığmaq haqqında cinayət təqibi açıldığı ifadə edildi.

Jayne Archer, Şekspirin bu cəhətlərinin, tənqidçilər və alimlərin, yaradıcı dahinin eyni zamanda öz mənfəəti üçün hərəkət etdiyi fikrini uyğun bilməyəcəkləri üçün görməməzlikdən gəlindiyini söylədi.

Archer, Şekspirnin, 16-cı əsrin sonuyla 17-ci əsr başlanğıcında yaşadığını və əsərlərini qələmə aldığını ifadə edərək, qeyri-adi soyuq və həddindən artıq yağışların qıtlığa səbəb olduğu bu dövrün, "Kiçik Buz Dövrü" olaraq bilindiyinə diqqəti çəkdi.

Akademik Archer, bu dövrdə yaşanan qida çətinliyinin, qıtlıqdan məhv olan qədim Romada keçən "Koryalanus" daxil olmaqla Şekspir’in oyunlarına yeni bir İşıq tuta biləcəyini, "Kral Lir" da da qıtlığa toxunulduğunu qeyd etdi.

Archer, Şekspirnin "mərhəmətsiz" bir iş adamı olması fikrinin, həssas sənətçinin romantik fikirləriylə uyğunlaşmayacağını ancaq ədəbiyyatçının çox sərt mühakimə olunmaması lazım olduğunu ifadə edərək, "Şekspir’in, aclığın adamı olaraq xatırlamaq, onu daha çox insan, daha çox anlayışlı və daha çox mürəkkəb edər" dedi.

Bukowski tənhalıqdan danışır

Heç bir zaman özümü tənha hiss etmədim.

Ölümün qucağında,bir otaqda tək tənha yaşadım.

Özümü çox piss hisse etdiyim də oldu,lakin heç bir zaman birinin otaqıma daxil olub,əhvalmı yüksəldəcəyini fikirləşmədim.

Başqa bir deyimlə desəm,tənhalq heç bir zaman məni narahat etməyib,çünkü  tənha qalmaqı sevirəm.

Özümü,böyük kütlə olan otaqlarda və ya azərkeşlik edilən,adam dolusu tribunlarada daha tənha hiss edirəm.

Sizə İbsen dən bir deyim söyləyəcəm ; “Ən güclü insanlar,adətən tənha olnlardır”.

Heç bir zaman içimdən “bir sarışın qız içəri girsə,özümü daha yaxşı hiss edərdim” deyə düşünmədim.

İnan mənə,bunun heç bir xeyri olmaz.

Axmaq insanlarla fingildəşən,axmaq insanlar.

Gecələrə “qaçaraq” çıxmaq kimi bir ehtiyacım olmadı heç bir zaman.

Barlarda gizləndiyim oldu çünkü,barlar,fabrikada gizlənməkddən daha yaxşıdı.Ancaq bu qədər.

Milyonlarla insanın adından üzür istirəm amma mən heç bir zaman özümü tənha hiss etmirəm.

Çünkü mən özümü sevirəm.

Bildiyim ən yaxşı əyləncə,özüməm.

Biraz daha şərab içək!

Haruki Murakami "Boston Marafonu" barəsində yazdı

Keçdiyimiz otuz il içində, otuz üç tam marafon qaçdım.

(...)

Marafonların gözəlliyi rəqabətin olmamasından qaynaqlanır. Dünya səviyyəsindəki idmançılar arasında çətin çəkişmələr əlbəttə yaşanar. Amma mənim kimi bir qaçışçı (və fikrimcə qaçışçıların bir çoxuna da aiddir) müddətin əhəmiyyət daşımadığı adi qaçışçılar baxımından, marafon bir müsabiqə deyildir. Qırx iki kilometr qaçmaq təcrübəsinin kefinə çatmaq üçün yarışa qatılarsınız və qaçdığınız müddətdə bunun dadını çıxararsınız. (Qaçdıqca) Az-az ağrı hiss etməyə başlayarsırsınız, ardından hiss etdiyiniz ağrı ciddi şəkildə çoxalır və sonda ağrının da dadını çıxarmağa başlayarsınız. Bu qarışıq müddəti ətrafınızdakı qaçıcılarla paylaşmaq keyfin bir hissəsidir. Tək-tənha qırx iki kilometr qaçmağı sınasanız, üç, dörd, beş saat boyunca şübhəsiz ağrı çəkərsiniz. Daha əvvəl bunu etdim və eyni təcrübəni təkrarlamaq niyyətində deyiləm. Amma başqa qaçıcılarla birlikdə qaçmaq daha az işgəncə çəkməyə imkan verir. Fiziki baxımdan çətindir əlbəttə-necə olmasın? - Amma qardaşlıq və birlik duyğusu sizi finiş xəttinə aparar. Marafon əgər bir mübarizədirsə, bu daha çox özünüzə qarşı apardığınız bir mübarizədir.

Haruki Murakami, New Yorker'ə bu il qana bulanan Boston Marafonu'nu yazıb; yeni bir həftəyə başlayarkən, ilham qaynağı niyyətinə burada iştirak etmək istədim. Dünya işlərinin çətin etapları, həyat qaçışının yorucu döngələrində, marafon qaçan Murakami obrazı, bir otağa bağlanmış yazan Murakami obrazı qədər qüvvətli, həm də bir onun qədər parlaqdır.

O zaman Tolstoy'dan sitat gətirən Chris McCandless ilə bitirək:

"Xoşbəxtlik ancaq paylaşıldığında gerçəkdir."

Elə ola bilərmi?

Yalnız qaçanlara soruşmaq lazımdır.

Tərcümə:Zeynəb Münzevi

Redakte:Elşən Novruzlu

Oxunması Çətin Olan 10 kitab

The Millions adlı internet saytı oxunması ən çətin olan 10kitabı açıqladı

Emily Colette Wilkinson və Garth Risk Hallberg, üç illik araşdırmadan sonra oxunması ən çətin 10kitabı açıqladı

Kitablar…

Siyahıda Djuna Barnes’ın  "Nightwood"  romanı(Mənə Gecəyi Danış) siyahıda ilk sırada yer tutur; 

Jonathan Swift’in “A Tale of a Tub” adlı satirasından başqa  

Virginia Woolf’ un “Dəniz Fənəri”/ To the Lighthouse romanı;

Samuel Richardson ’ın  “Clarissa or The History of a Young Lady”  əsəri;

James Joyce ’un ən mühüm  romanlarından  “Finnegans Wake” də var.

Siyahıda G.F. Hegel və Martin Heidegger’in də kitabları yer alarkən,

Edmund Spenser’in “The Faerie Queene” adlı əsəri,

Gertrude Stein’ın “The Making of Americans” adlı işi və ən  son  Joseph McElroy’un “Women and Men” kitabı da siyahıda yer tutur

Jonathan Franzen’in ən çox sevdiyi 10 kitab.

The Top Ten: Writers Pick Their Favorite Books adlı kitab üçün Jonathan Franzen`in hazırladıqı siyahı.

1.Dostoyevsky – Karamazov Qardaşlar

2.Tolostoy – Sülh və müharibə

3.Kafka – Məhkəmə

4.Marcel Proust – İtirilmiş zamanın ardında

5.F.Scott Fitzgerald – Möhtəşəm Gatsby

6.Faulkner – Abşalom,Abşalom

7.Stendhal – Parma Məscidi

8.Vladimir Nobakov – Lolita

9.Christina Stead – Uşaqları sevən adam

10.Holldor Laxness - İndependent

Hazırladl : https://www.facebook.com/elnovruzlu?ref=tn_tnmn

Yazıçılardan Yazıçılara Məsləhət

Brain Pickings’də yer alan bir məqalə, yazıçılıq həvəsi olanlara, hələ də yazanlara ya da sadəcə həyatı anlamaq istəyənlərə böyük yazıçılardan məsləhətlərlə bağlıdır.

Bəzən heç bir məsləhəti diqqətə almamağın ən yaxşı tövsiyə olduğunu bilərək bu məqalədən bəzi bölmələri seçdik.

Bu da böyük ədəbiyyat yazıçılarından tövsiyələr:

JOHN STEINBECK

Hekayə yazmaqda bir sehr olsa belə, ki elə olduğuna inanıram, bu sehri hələ də bir yazıçıdan digərinə ötürəcək bir resepti kimsə inkişaf etdirə bilmədi.

Bunun düsturu güman edirəm ki, yazan adamı, başqa insanlara köçürəcək qədər əhəmiyyətli olduğuna inandığı şeyləri köçürməyə təşviq etməkdir ...

Əgər yazan adam bu mövzuda təşviq edilsə, bunun bir yolunu tapacaq ...

Bilinməlidir ki, yaxşı hekayəni yaxşı edən gözəlliklər və pis hekayəni də pis edən səhvlər var ...

Təsir doğurmayan bir hekayə qaçınılmaz olaraq pis olacaq ...

GEORGE ORWELL

Tam olaraq dəlicə bir şey söyləmədən əvvəl, yaxşı bir yazı üçün düşünülən bütün qaydaları yıxmalısınız.

STEPHEN KING

Yaxşı bir tənqid hər zaman lazımdır ... Onun üçün əsərini qapılar bağlıykən yaz və qapılar açıqkən bir daha yaz.

JACK KEROUAC

Böyük əsərlər, heç bir zaman məşhur fikirlər və meyllərə yol alıb  gedənlərlə yaradılmaz.

CHARLOTTE BRONTE

Və son olaraq bir qadın yazardan ilham alaq.

Ən başda deyildiyi kimi bəzən tövsiyələrə uymamaq ən yaxşı məsləhətdir ...

Charlotte Bronte, dövrün İngilis şairi Robert Southey'ə yaxşı bir yazıçı olmaq üçün məsləhət almaq üzrə yazdığında, qadınların ev işlərindən başqa bir şeylə məşğul olmaması lazım olduğu öyüdünü almışdı.

Buna baxmayaraq bu məsləhət, məşhur Jane Eyre romanı yazarının Currer Bell (bir kişi adı) ləqəbi ilə yazmağına əngəl olammamışdır.

Tərcümə etdi: Zeynəb Münzevi

Redakte: Elshen Novruzlu  https://www.facebook.com/elnovruzlu?ref=tn_tnmn

Yazaralar haqqında az bilinənlər.

Kitablarını təkrar-təkrar oxuduqunuz,sətirlərini nəfəs-nəfəs içinizə çəkdiyiniz yazarları nə qədər yaxından tanıyırsız?

George Orwell`in əsl adı,Ernest Hemingway`in ilk işi,Albert Camus`un ən böyük xəyalı nə idi?...
Bu və  digər sualların cavabını sizlər üçün hazırladım...

1984-ün yazarı George Orwell

1.Hindistanda doğuldu.
2.1984-ün yazarı George Orwell`in,Eric Arthur Blair`in taxma adı olduqunu bilirdinizmi?
3.George Orwell`in taxma ad almasınn səbəbi,əsasən yuxarı təpəqə insanlarının aldıqı tipdən təhsilini gizlətmək istəyiydi.
4.Orwell Britanya adına müharibə propagandası hazırladı və radyoda işlədi.



A)Ernest Hemingway`in yazar olmazdan əvvəl qazetçilik etdiyini bilirdinizmi?
B)Məşhurluqunu hələ də dəvam etdirən Agathe Christie`nin “Miss Marple”in qəhrəmanının ilham qaynaqının,öz nənəsi olduqunu bilirdinizmi?
C)Albert Camus Cəzair`də doğuldu və bu ölkədə də vəfat etdi.
D)Albert Camus,tələbəykən çox yaxşı futbol oynayırdı və gələcəkdə profesyonal futbolcu olmaqı xəyal edirdi.Lakin keçirdiyi əməliyyat,futbolçu olmaq istəyini elə xəyal olaraq saxladı.
E)Albert Camus,Nobel mükafatını qazanan,ən gənc ikinci yazardı.
F)Pablo Neruda “Poçtalyon” adl filimdə əsas xarakterlərdən birini canlandırdı.
G)Pablo Neruda Çili də doğulub.
H)Neruda,Walth Withman`ın(Şair) rəsmini çərçivələyib,evinin divarına asmışdı.

Nobel Mükafatının İlkləri...

1.Orhan Pamuk,Nobel Mükafatını olan ilk Türk yazardı.
2.Sinclair Leüis,Nobel Mükafatını alan ilk Amerikalıdı
3.Toni Morisson,Nobel Mükafatını alan ilk Afrika-Amerikal yazardı.

Yazarlar və taxma adları...

Pablo Neruda`nın əsl adı (Neftali Ricardo Reyes Basoelto)
Mark Twein`in əsl adı (Samuel Clemens )
İsak Dinesen`in əsl adı ( Karen Blixen )
Voltaire`ın əsl adı ( Üilliam Sydney Porter)
George Orwell'in əsl adı (Eric Arthur Bilar)

Hazırladı: https://www.facebook.com/elnovruzlu?ref=tn_tnmn